Zeep kleuren met mica: dosering, mengen en kleurstabiliteit

Je strooit mica in je zeep, roert, en na een uur zie je donkere spikkels in plaats van een egale kleur. Herkenbaar? Mica is prachtig spul, maar het lost niet op. De deeltjes blijven in de zeep hangen, dus het resultaat hangt vooral af van hoe je het poeder voorbereidt.

De korte versie: meng mica altijd eerst tot een glad papje. In coldprocesszeep gebruik je daarvoor een lichte olie en reken je op 1 tot 2 theelepels per 500 g olie. In gietzeep gebruik je glycerine of isopropylalcohol en begin je veel lager, met 1/8 tot 1/4 theelepel per 450 g zeepbasis. Test eerst een klein beetje, want kleur verschilt per mica en per zeepbasis.

Dosering en methode in één oogopslag

	Cold Process	Gietzeep
Startdosering	1 tot 2 theelepels per 500 g olie	1/8 tot 1/2 theelepel per 450 g basis, begin laag
Voormengen met	lichte olie uit je recept	een paar druppels glycerine of isopropylalcohol
Toevoegen	bij light trace of vooraf door de oliën	als papje door de gesmolten basis
Grootste risico	kleur die in de loog verschuift	bubbels en spikkels

Die cijfers zijn startpunten, geen wet. Een paar tinten (vooral oranje en rood) hebben meer nodig voor een diepe kleur. Lees dus altijd even het gebruiksadvies op de productpagina.

Mica in coldprocesszeep

Vers zeepmengsel is sterk basisch, en alles wat daar niet tegen kan, verkleurt of verdwijnt. Mica is daarom alleen een goede keuze als het stabiel is in loog. Daar komen we zo op terug.

Zo pak je het aan:

1. Weeg je mica af. Voor een pastelkleur neem je rond de 1/2 theelepel per 450 g olie, voor een gewone kleur 1 theelepel en voor een stevig verzadigde kleur maximaal 2 theelepels.
2. Meng de mica met een lichte olie uit je batch, bijvoorbeeld amandelolie of gefractioneerde kokosolie. Een veelgebruikte verhouding is 1 theelepel mica op 1 eetlepel olie. Roer tot er geen droog poeder meer zichtbaar is. Een kleine staafmixer helpt daarbij.
3. Voeg het papje toe bij light trace en meng het door je zeepmengsel. Sommige makers mengen de mica liever vooraf door de oliën, dat kan ook.
4. Giet in de mal en beoordeel de kleur pas na het uitharden.

Een rekenvoorbeeld: je maakt een batch met 700 g olie en wilt een middelsterke kleur. Met 1 tot 2 theelepels per 500 g olie kom je op ongeveer 1,4 tot 2,8 theelepels uit. Begin bij 1,5 theelepel en bouw op in je volgende batch. Wil je een kleur precies kunnen herhalen, werk dan met een weegschaal die op 0,01 gram nauwkeurig meet.

Eén ding verrast beginners vaak: zeep wordt tijdens de eerste weken van het uitharden iets lichter. Beoordeel je kleur dus niet op de dag dat je snijdt. De gelfase speelt ook mee. Zeep die door de gelfase gaat, wordt doorschijnender en lijkt dieper en feller van kleur. Zeep die er niet doorheen gaat, ziet er bleker en romiger uit.

Mica in gietzeep

In gietzeep is er geen loog meer aan het werk, dus mica gedraagt zich hier een stuk voorspelbaarder. Maar het poeder blijft poeder. Kieper je het droog in de hete basis, dan zie je dat terug als spikkels.

Meng de mica eerst met een paar druppels glycerine of isopropylalcohol tot een glad papje. Een gangbare verhouding is een halve theelepel vloeistof per theelepel mica. Roer het papje daarna door de gesmolten basis. YouWish noemt voor gietzeep ongeveer 1/8 theelepel per 450 g zeep als richtlijn, andere leveranciers houden 1/4 tot 1/2 theelepel per pond (454 g) aan. Begin dus laag en bouw op.

Een paar dingen die het verschil maken:

• In een heldere basis krijg je meer sprankel en een helderdere kleur. In een witte basis wordt dezelfde mica een pastelversie.
• Meer is niet altijd intenser. Een leverancier adviseert maximaal 5 g mica per kilo zeepbasis. Daarboven wordt de kleur niet sterker, maar verlies je wel transparantie.
• Boven ongeveer 71 °C gaat de glycerine in de basis zweten en kan het oppervlak putjes krijgen. Wil je de mica laten zweven, giet dan bij ongeveer 50 tot 55 °C. De zeep is dan al wat dikker, maar nog gietbaar.
• Roer rustig en spuit na het gieten direct wat isopropylalcohol over het oppervlak. Dat haalt bubbels weg.

Maak je gelaagde zeep? Mica loopt niet door in de laag eronder, zoals sommige vloeibare kleurstoffen wel doen. Dat is een van de redenen dat mica zo populair is voor lagen en swirls. Bij verschillende mica’s van YouWish staat expliciet dat ze niet doorlopen (non-bleeding). Wil je er meer over weten? Lees dan onze handleiding voor gietzeep in 8 stappen.

Welke mica blijft mooi in coldprocesszeep?

Hier gaat het in de praktijk het vaakst mis. Mica is geen enkele stof, maar een glinsterplaatje dat gecoat is met pigmenten. Die coating bepaalt of de kleur de loog overleeft.

• IJzeroxiden en ultramarijnen zijn stabiel in een basisch zeepmengsel.
• Mica met kleurstoffen, lakken of karmijn erin kan verschuiven, bijvoorbeeld van blauw naar paars of van groen naar koraal. Goedkope mica’s voor hars of nagels zijn zelden getest op loog en verbleken in cold process vaak.
• Mangaanviolet (CI 77742) wordt door sterke loog afgebroken en wordt grijs. Een mica die in het potje lavendel is, kan na het uitharden grijs of beige zijn.

Maak bij twijfel eerst een kleine testbatch. Je oliën, geurolie en toevoegingen kunnen de kleur ook beïnvloeden. Een test in je eigen recept zegt daarom meer dan een kleurenkaartje.

Wil je rustig experimenteren? De iriserende collectie bevat vijf tinten, en voor zachte roze tinten zijn er onder meer Diep Roze en Marshmallow Roze.

Veelvoorkomende fouten en hoe je ze oplost

• Donkere spikkels of klontjes: je hebt het poeder droog toegevoegd. Meng het voortaan vooraf met olie, glycerine of alcohol. Zitten er al klontjes in je gietzeep, dan helpt een lichte spuit isopropylalcohol en roeren met een lepel.
• Kleur verdwijnt na een paar weken: controleer of je mica stabiel is in cold process. Een beetje lichter worden tijdens het uitharden is normaal, verdwijnen niet.
• Gekleurd schuim of vlekken: dat wijst op een te hoge dosering. Te veel mica kan vlekken geven en het schuim beïnvloeden.
• Mica zakt naar de bodem in gietzeep: giet de basis wat koeler, rond 50 tot 55 °C, zodat hij dikker is en het poeder blijft hangen.

Veiligheid, herkomst en etiket

Verkoop je je zeep? Dan geldt de Europese cosmeticaverordening 1223/2009. Alleen kleurstoffen uit bijlage IV mogen worden gebruikt, elk voor de toepassing die daar staat. Een gekleurde mica is mica plus de pigmenten waarmee hij gecoat is, en die pigmenten moeten elk toegestaan zijn. Op je etiket komen de kleurstoffen met hun CI-nummer (Colour Index), bijvoorbeeld CI 77491 voor rood ijzeroxide. Vraag je leverancier om de specificatie en bewaar die bij je productdossier.

Aan de slag

Mica eerst mengen, laag beginnen, de kleur pas na het uitharden beoordelen en voor cold process alleen mica’s kiezen die loog aankunnen. Meer achtergrond over mengtechnieken en herkomst vind je in onze gids over micapoeder in zeep. Zoek je kleur? Bekijk dan het assortiment mica poeder voor coldprocesszeep en bestel een paar tinten om te testen.