Etherische olie verdunnen in draagolie: zo reken je het uit

Een flesje etherische olie is 50 tot 100 keer geconcentreerder dan de plant waar het uit komt. Dat zegt het Tisserand Institute, en het verklaart waarom een “natuurlijk” druppeltje puur op je huid toch kan prikken, branden of na verloop van tijd een allergie kan veroorzaken. De oplossing is saai maar werkt: verdunnen in een draagolie. Hieronder lees je hoeveel je nodig hebt, hoe je het uitrekent en waar het misgaat.

Kort gezegd: reken voor een lichaamsolie op 1 tot 3 procent etherische olie, voor het gezicht op 0,5 tot 1,2 procent. Bij 30 ml draagolie komt 1 procent neer op ongeveer 6 druppels.

Gebruik	Percentage	Druppels op 10 ml	Druppels op 30 ml
Gezicht	0,5 tot 1,2%	1 tot 2	3 tot 7
Lichaamsolie, massage	1 tot 3%	2 tot 6	6 tot 18
Gevoelige of beschadigde huid	0,2 tot 1%	tot 2	1 tot 6
Kinderen vanaf 6 jaar, zwangeren, ouderen	1%	2	6

De percentages voor gezicht, lichaam en gevoelige huid komen van het Tisserand Institute, dat ze als richtlijnen ziet en niet als regels. De 1 procent voor kinderen vanaf 6 jaar, zwangeren, ouderen en mensen met een verzwakte huid komt van de Alliance of International Aromatherapists. Voor kinderen onder de 6 geldt dat de aanbevelingen per leeftijd verschillen en dat deze groep het kwetsbaarst is. Overleg in dat geval met een gespecialiseerde aromatherapeut of arts voordat je iets op de huid smeert. Druppels zijn gebaseerd op 20 druppels per ml, zie de rekenregel hieronder.

Waarom een draagolie en geen water?

Etherische olie lost niet op in water. Druppel je hem in een bad of in een crèmepotje met water, dan blijven er kleine plasjes onverdunde olie drijven die zich aan je huid hechten. Het Tisserand Institute beschrijft dat de olie in warm badwater vaak flink prikt, omdat hij niet kan verdampen.

Een plantaardige olie mengt wel. Etherische olie lost op in vette oliën en in alcohol. Daarom werkt een draagolie als oplosmiddel én als verdunner. Hij verlaagt de concentratie op de huid en daarmee het risico op irritatie en sensibilisatie. Dat laatste betekent dat je immuunsysteem na een eerste contact een allergie opbouwt, waarna een volgende blootstelling een eczeemachtige reactie geeft. Volgens DermNet NZ komt die reactie meestal pas 24 tot 72 uur na het contact. Je merkt het niet meteen.

Wil je etherische olie in het bad? Meng hem dan eerst met een draagolie. Let op: ook dan lost de olie niet echt op in het water. Voor een gelijkmatige verspreiding heb je een dispergeermiddel nodig, zoals Solubol. Hoe emulgatoren olie en water aan elkaar binden, lees je in ons artikel over de cosmetische emulgator.

Zo reken je de druppels uit

De formule is simpel: ml draagolie x percentage = ml etherische olie. Voor 30 ml lichaamsolie op 2 procent is dat 30 x 0,02 = 0,6 ml etherische olie.

Dan de druppels. Een druppel is geen vaste maat. Het Tisserand Institute meldt dat het gemiddelde rond 30 druppels per ml ligt, maar dat het in studies varieerde van ongeveer 20 tot 40, afhankelijk van de olie en het druppelflesje. Veel doseertabellen rekenen daarom met 20 druppels per ml. Dat is de voorzichtige kant: heb je in werkelijkheid kleinere druppels, dan zit je een tikje onder je doelpercentage in plaats van erboven.

Een rekenvoorbeeld bij 20 druppels per ml:

1. Je wilt 30 ml lichaamsolie van 2 procent.
2. 30 ml x 0,02 = 0,6 ml etherische olie.
3. 0,6 ml x 20 druppels = 12 druppels.
4. Vul een flesje met 30 ml draagolie, druppel er 12 druppels etherische olie bij en schud rustig.

Meng je meerdere oliën, dan tellen alle druppels samen mee. Drie oliën van 4 druppels zijn samen 12 druppels, geen 3 x 12. Maak je grotere batches, meet de etherische olie dan liever af met een pipet of maatspuitje in ml. Druppels tellen blijft altijd een schatting.

Welke draagolie kies je?

De draagolie bepaalt hoe je mengsel voelt, hoe snel het intrekt en hoe lang het goed blijft. Dit is wat de bronnen zeggen over de vijf bekendste:

Draagolie	Voelt als	Goed om te weten
Zoete amandelolie	Middelzware viscositeit, trekt rustig in	Houdbaarheid meestal 1 tot 2 jaar. Niet voor mensen met een notenallergie
Jojoba	Licht, sebum-achtig	Is chemisch een vloeibare was en wordt veel minder snel ranzig dan gewone plantaardige oliën
Abrikozenpitolie	Licht, trekt snel in	Lijkt op amandelolie. Bij een noten- of steenvruchtenallergie eerst overleggen met een arts
Druivenpitolie	Licht, trekt snel in	Ongeveer 12 maanden houdbaar bij koel en donker bewaren
Kokosolie	Rijk en voedend	Goed voor droge huid op het lichaam. Zit hoog op de comedogene schaal (4 van 5), dus houd hem van het gezicht vandaan. Kokosallergie komt voor

Wat past waarbij? Een gezichtsolie met 1 procent etherische olie maak je liever op jojoba of abrikozenpit, zodat het niet zwaar op de huid ligt. Voor een massageolie met 2 of 3 procent is zoete amandelolie een klassieker, want die trekt langzaam in en glijdt prettig. Heeft iemand in huis een notenallergie, kies dan jojoba of zonnebloemolie en controleer het etiket. Over jojoba lees je meer in ons stuk over de eigenschappen van jojobaolie.

Zoete amandelolie vind je bij ons in een gewone en een koudgeperste variant.

Citrusoliën en andere uitzonderingen

Een standaardpercentage geldt niet voor elke olie. Sommige oliën hebben een veel lagere bovengrens.

Fototoxische citrusoliën. Bergamot, citroen, grapefruit en limoen bevatten furocoumarines die in zonlicht de huid kunnen beschadigen. Voor leave-on-producten op de huid die in de zon komt gelden deze maxima, de IFRA-limieten zoals samengevat door de Cosmetic Ingredient Review:

• Bergamot (geperst): 0,4 procent, ongeveer 2 druppels op 30 ml
• Limoen (geperst): 0,7 procent, ongeveer 4 druppels op 30 ml
• Citroen (koudgeperst): 2 procent, ongeveer 12 druppels op 30 ml
• Grapefruit (geperst): 4 procent, ongeveer 24 druppels op 30 ml

Zit je erboven, dan moet de huid volgens het Tisserand Institute minstens 12 uur uit de zon en van de zonnebank blijven. Gebruik je meerdere fototoxische oliën samen, dan telt de som van elke olie ten opzichte van zijn eigen maximum, en die mag niet boven de 100 procent uitkomen. Voor producten die je afspoelt, zoals zeep, shampoo en badproducten, geldt deze beperking niet. Onze bergamot en grapefruit kun je ruimer doseren in een douchegel. In een bodyolie voor een zomerse huid blijf je bij 0,4 procent bergamot.

Sterke irritanten. Het Tisserand Institute vermeldt dat IFRA voor body-oliën en lotions een maximum van 0,5 procent voor kruidnagel en 0,1 procent voor kaneelschors hanteert. Voor citroengras noemt het instituut 0,7 procent. Een standaard van 2 procent gaat voor deze oliën te ver.

Ogen en wondjes. Houd etherische olie uit de buurt van ogen, slijmvliezen en open wondjes. Meer over huisdieren, kinderen en kaarsen staat op onze pagina over veilig werken met etherische olie.

Eerst testen, dan smeren

Doe vóór het eerste gebruik een patchtest met de blend op de sterkte waarmee je hem gaat gebruiken. Een test met een verdunning die zwakker is dan de uiteindelijke blend zegt weinig.

1. Was je onderarm met milde, ongeparfumeerde zeep en dep hem droog.
2. Breng 1 tot 2 druppels van je verdunde mengsel aan op de binnenkant van je onderarm.
3. Plak er een pleister op en houd de plek droog.
4. Haal de pleister direct weg bij jeuk, branderigheid of roodheid en was de huid voorzichtig.
5. Kijk na 24 uur en nog eens na 48 uur. Een allergische reactie kan later komen dan een irritatie.

Krijg je een reactie? Over wat je dan het best doet, verschillen de bronnen. Het aromatherapie-instituut ACHS adviseert de plek te betten met draagolie of volle melk, want olie en water mengen niet. Poison Control adviseert de huid voorzichtig met water en zeep te wassen. Kies een van beide, stop daarna met het product en laat een uitslag die zich verspreidt, zwelt of gepaard gaat met benauwdheid door een arts bekijken.

Maak kleine batches

Eenmaal verdund bepaalt vooral de draagolie hoe lang je mengsel goed blijft. AromaWeb noemt als factoren de resterende houdbaarheid van de draagolie, hoe schoon het flesje en je gereedschap zijn en de bewaarplek. Reken er niet op dat de etherische olie je draagolie conserveert.

In de praktijk betekent dat: maak liever 30 ml dan 100 ml, gebruik donker glas en bewaar het koel. Oude of oxiderende oliën kunnen volgens bronnen als Zea Australia meer sensibiliseren dan verse. Ruik je een scherpe, zure of muffe geur? Gooi het mengsel dan weg. Hoe je je voorraad zelf bewaart, staat in ons artikel over etherische olie bewaren.

Aan de slag

Begin met één etherische olie in plaats van een mengsel, dan weet je meteen welke je huid wel of niet bevalt. Lavendel en tea tree zijn populaire eerste keuzes, al kunnen ook zij bij sommige mensen een contactallergie geven. Reken met 1 procent: 6 druppels in 30 ml draagolie. Doe de patchtest, wacht 24 tot 48 uur en kijk dan pas of je naar 2 procent gaat. Kort samengevat: eerst verdunnen, dan rekenen, dan testen.

Wil je breder kiezen? In onze categorie etherische olie vind je 68 pure oliën, en bij oliën en boters de draagoliën om ze in te verdunnen.