Natuurlijk parfum maken met jojoba-olie: recept en druppels

Een flesje parfum op oliebasis maak je in tien minuten. Het wachten erna duurt langer, en daar gaat het vaak mis. Te veel druppels in de roller, een geur die na een uur alweer weg is, of een rode plek op je pols. Jojoba-olie maakt het je makkelijk als basis, maar de sterkte moet je zelf bewaken.

Het korte antwoord: vul een rollerflesje van 10 ml met 6 tot 9 druppels etherische olie (2 tot 3 procent), vul aan met jojoba-olie, schud en laat het minstens 48 uur rusten. Wil je een sterkere geur, laat het dan liever twee tot vier weken staan dan dat je extra druppels toevoegt.

Even snel de kern:

• Basis: jojoba-olie, een vloeibare was die nauwelijks ranzig wordt en bijna geurloos is.
• Sterkte voor op de huid: 2 tot 3 procent is een veilig startpunt. Dat zijn 6 tot 9 druppels op 10 ml.
• Opbouw: ongeveer 30 procent topnoten, 50 procent hartnoten en 20 procent basisnoten.
• Let op: bergamot uit de koude pers is fototoxisch en mag maar in heel kleine hoeveelheden in parfum dat je op de huid draagt.
• Rijptijd: minimaal 48 uur, het liefst twee tot vier weken, donker en koel.

Waarom jojoba-olie een goede basis is voor parfum

Jojoba is eigenlijk geen olie. Het bestaat voor ongeveer 98 procent uit wasesters, vandaar de naam “vloeibare was”. Dat verklaart waarom het zo stabiel is. In een recente vergelijking van oxidatiestabiliteit (Rancimat-test bij 100 °C) had jojoba de langste inductietijd, langer dan olijfolie, zonnebloemolie en rozenbottelolie. Voor jou betekent het dat de drager zelf niet snel gaat stinken en je parfum verpest.

Dan nog drie praktische punten:

• Weinig eigen geur. Jojoba ruikt neutraal tot heel licht nootachtig, dus je ruikt vooral je etherische oliën.
• Trekt redelijk snel in. Het laat een droog, niet-vettig gevoel achter. Meer over de huidkant lees je op onze pagina over de voordelen van jojoba-olie.
• Houdt geur wat langer vast. In een test van een jojoba-producent nam de geurintensiteit van geranium (5 procent) in jojoba minder snel af dan in zoete amandelolie, gemeten over drie uur. Het is een leverancierstest met één olie, dus zie het als aanwijzing en niet als wet.

Wat je niet moet verwachten

Een olieparfum gedraagt zich anders dan een spray met alcohol. Leveranciers beschrijven het als zachter van geur, maar langer aanwezig. De geur blijft dicht op je huid en vult geen kamer. Wil je meer projectie, dan is alcohol de betere keuze. Lees dan eerst welke parfumalcohol je kiest. Wil je juist geen alcohol, bijvoorbeeld voor een gevoelige huid, dan is jojoba een logische route, zoals ook beschreven op onze pagina over alcoholvrij parfum maken.

Nog twee dingen over jojoba zelf. Onder ongeveer 10 °C wordt het een zachte, korrelige massa. Zet je roller dus niet in de koelkast en laat hem in de winter even op kamertemperatuur komen. En harsen, absolutes of poeders lossen er slecht in op. Blijf bij gewone etherische oliën, of mix een hars eerst apart en kijk of je mengsel helder blijft.

Wat heb je nodig

• Een rollerflesje van 10 ml, bij voorkeur van donker glas.
• Jojoba-olie. Kijk in de categorie Oliën en boters voor de dragerolie die nu beschikbaar is.
• 3 tot 5 etherische oliën uit onze categorie Etherische olie. Wil je inspiratie, dan staat er veel op onze pagina over etherische olie voor parfum.
• Een pipet of druppelflesje. Een druppelaar maakt het tellen een stuk eenvoudiger, bijvoorbeeld in een amberkleurige glazen fles met druppeldop.
• Een weegschaal die op 0,01 g nauwkeurig is, als je serieus wilt doseren.

Hoeveel druppels? Zo bereken je de sterkte

De standaard in aromatherapie rekent met ongeveer 30 druppels per milliliter, zoals ook in de verdunningstabel van het Tisserand Institute. Een roller van 10 ml bevat dus omgerekend 300 druppels. Eén procent is dan 3 druppels. Houd er rekening mee dat de druppelgrootte per olie en per flesje verschilt. Het is een richtlijn, geen laboratoriumuitslag.

Sterkte	Druppels etherische olie op 10 ml
1 procent	3
2 procent	6
3 procent	9
5 procent	15

Vaak zie je recepten met 15 tot 20 druppels op een roller van 10 ml, ook in onze eigen gids voor parfum met etherische oliën. Dat is ongeveer 5 tot 7 procent, hoger dan de 2 tot 3 procent die veel bronnen als voorzichtig startpunt voor beginners noemen. Begin op 2 tot 3 procent. Wil je het sterker, voeg dan pas na de rijptijd een druppel toe. Dat is makkelijker dan weghalen.

Er is ook een bovengrens per olie. Kaneelschorsolie en kruidnagelknopolie bijvoorbeeld zitten ver onder 1 procent in leave-on-producten. Check dus van elke olie het veiligheidsblad of de productinformatie voordat je hem hoger doseert. Meer over parfumsterkte en verdunning lees je op onze pagina over parfumconcentratie en verdunning.

Een startrecept voor een roller van 10 ml

De verdeling van top-, hart- en basisnoten volgt de klassieke 30/50/20-regel die je ook uitgelegd ziet in parfumnoten combineren en in de geurpiramide. Bronnen noemen voor topnoten 15 tot 25 procent, hartnoten 30 tot 40 procent en basisnoten 45 tot 60 procent. Er is dus geen vaste wet. Dit is een uitgangspunt om mee te spelen.

Deze blend op 3 procent (9 druppels) is een voorbeeld dat we hebben opgebouwd uit gangbare noten. Het is geen getest recept van YouWish, dus pas het gerust aan.

• Topnoot: 1 druppel bergamot
• Hartnoten: 3 druppels lavendel en 2 druppels geranium
• Basisnoten: 2 druppels cederhout en 1 druppel frankincense
• Rest: ongeveer 9,7 ml jojoba-olie

Waarom maar 1 druppel topnoot? Bergamot kent een strenge grens (zie hieronder) en topnoten zijn toch snel weg. De blend wordt daardoor warmer en houtiger dan een klassiek 30/50/20-mengsel. Wil je een frissere opening, kies dan een bergamot die furocoumarinevrij is of een andere topnoot, en reken de grenzen na.

Zo ga je te werk:

1. Maak het flesje schoon en laat het helemaal droog worden.
2. Druppel eerst de basisnoten in het flesje, dan de hartnoten, dan de topnoten.
3. Vul aan met jojoba-olie tot net onder de hals en draai de rollerbal erin.
4. Draai de dop erop, rol het flesje tussen je handen en schud rustig.
5. Zet het donker en koel weg en noteer de datum en de druppels op een label.

Bergamot en andere citrusoliën: reken even na

Dit is het deel dat de meeste recepten overslaan. Citrusoliën die uit de schil worden geperst, bevatten furocoumarines. Die kunnen een huidreactie geven als je met zo’n olie op je huid in de zon komt. De IFRA (de brancheorganisatie voor parfumstandaarden) stelt maxima voor producten op huid die aan zon wordt blootgesteld. Voorbeelden voor persoonlijke parfums zijn 0,4 procent voor geperste bergamot, 2 procent voor geperste citroen en 4 procent voor geperste grapefruit.

Reken het door voor een roller van 10 ml:

• Bergamot (0,4 procent): 0,04 ml, dus ongeveer 1,2 druppels. Maximaal 1 druppel.
• Citroen (2 procent): 0,2 ml, dus ongeveer 6 druppels.
• Grapefruit (4 procent): 0,4 ml, dus ongeveer 12 druppels.

Combineer je meerdere fototoxische oliën, dan tellen hun percentages van het maximum bij elkaar op en mag de som niet boven 100 procent komen. Eén druppel bergamot zit al op ongeveer 83 procent van de grens. Er blijft dus bijna niets over voor citroen of grapefruit in hetzelfde flesje. Gebruik je een furocoumarinevrije (FCF) bergamot, dan gelden die beperkingen niet in dezelfde mate. Vraag je leverancier naar het analysecertificaat. Voor de zekerheid draag je parfum met geperste citrus niet op plekken die in de zon komen.

Huidtest en gevoelige huid

Doe altijd een test voordat je het flesje op je pols zet. Breng een kleine hoeveelheid aan op je binnenarm, laat het uitgesmeerd en onbedekt zitten en kijk 24 uur lang naar roodheid, jeuk of branderigheid. De Amerikaanse dermatologenorganisatie AAD adviseert voor huidproducten een testplek, twee keer per dag, gedurende 7 tot 10 dagen. Dat is een stuk ruimer dan 24 uur en verstandig als je huid gevoelig is of je eerder een allergie hebt gehad. Bij een bekende geurstofallergie of eczeem kun je het beste eerst met je huisarts of dermatoloog overleggen.

Maak je het ook om te verkopen?

Dan verandert het spel. Een parfum voor het lichaam valt in de EU onder de cosmeticaverordening (1223/2009). Voor je het op de markt brengt, moet er een veiligheidsbeoordeling en een veiligheidsrapport (CPSR) zijn, en het product moet in het Europese portaal CPNP zijn geregistreerd. Voor kleine of handgemaakte producten staat in de verordening geen uitzondering. Daarnaast moet een geurallergeen op de ingrediëntenlijst van een leave-on-product, zodra de concentratie boven 0,001 procent komt. YouWish voert zulke safety assessments voor parfum uit. Maak je het alleen voor jezelf, dan gaat het niet om verkoop, maar de huidtest en de grenzen hierboven gelden dan net zo goed.

Rijpen, bewaren en gebruiken

Rijpen. Laat het mengsel minimaal 48 uur staan. Beter is twee tot vier weken op een koele, donkere plek. In die tijd smelten de geuren samen en wordt de blend ronder. Op onze pagina over parfum laten rijpen vind je rijptijden per geurtype.

Bewaren. Jojoba blijft lang goed, maar etherische oliën oxideren sneller. Voor een parfum op oliebasis noemen we in onze bewaargids ongeveer 6 tot 12 maanden. Hou het donker, koel en gesloten. Niet in de koelkast, want daar gaat jojoba onder 10 °C stollen.

Gebruiken. Rol een beetje op polsen, nek en achter de oren. Gebruik weinig, want de olie blijft zitten. Oliën kunnen vlekken op lichte of delicate stoffen geven, dus laat het eerst indrogen voor je een jas of zijden blouse aantrekt en rol het niet op kleding.

Als het niet goed uitpakt

• Ruikt na een uur niks meer. Je hebt waarschijnlijk te weinig basisnoten. Voeg na de rijptijd een druppel cederhout of frankincense toe en laat een week rusten.
• Het ruikt scherp of rommelig. Meestal te veel verschillende oliën. Houd het bij 3 tot 5 en sla de rijptijd niet over.
• Het mengsel is troebel of heeft bezinksel. Waarschijnlijk een hars, absolute of poeder dat niet oplost. Gebruik het volgende keer in een kleinere hoeveelheid of kies een vloeibare olie.
• Je huid reageert. Stop direct, was de plek en raadpleeg een arts als de reactie niet snel verdwijnt. Probeer dezelfde blend niet opnieuw.
• Te weinig sillage. Dat hoort bij olieparfum. Wil je toch meer geur, kijk dan naar een vaste geurbalsem maken of kies voor alcohol, zoals op onze pagina over eau de parfum en eau de toilette.

Dus: jojoba, 2 tot 3 procent, een paar goed gekozen oliën, een rijptijd die je echt uitzit, en één druppel bergamot als je citrus wilt. Pak een rollerflesje, kies drie favoriete oliën uit onze etherische oliën en maak vandaag je eerste batch. Over twee weken weet je of je tweede batch meer bergamot, meer hout of gewoon meer geduld nodig heeft.