Kaars gieten in een mal: temperaturen en tweede gietbeurt

Je giet een prachtige kaars, laat hem een nacht staan en de volgende ochtend zit er een krater rond de lont of de kaars weigert uit de mal te komen. Dat overkomt bijna iedereen met de eerste vormkaars. De oorzaak is meestal een van deze drie: de verkeerde was, een giettemperatuur die te hoog ligt, of geen tweede gietbeurt. Een vormkaars staat straks zonder glas om zich heen. Neem daarom een harde pilaarwas, giet koeler dan je denkt en bewaar een restje was om het gat bij de lont later op te vullen.

Het stappenplan in het kort

1. Kies een harde pilaarwas, geen containerwas.
2. Maak de mal schoon en droog en rijg de lont strak door het midden.
3. Smelt de was au bain-marie en voeg geur en kleur toe.
4. Laat de was afkoelen tot de giettemperatuur en giet langzaam.
5. Prik na een uur of wat gaatjes bij de lont en giet een tweede keer.
6. Laat de kaars volledig afkoelen voordat je hem uit de mal haalt.
7. Knip de lont op 5 mm en laat de kaars uitharden voor je hem test.

Welke was past bij een mal?

Containerwas is zacht, juist zodat hij aan het glas blijft kleven. Gebruik je die in een mal, dan zakt de kaars bij warm weer in elkaar of komt hij er niet heel uit. Paraffine voor containers heeft vaak een smeltpunt van 46 tot 54 °C. Voor een vormkaars wil je boven de 58 °C zitten, zodat de vorm blijft staan.

Pilaarwas heeft nog een eigenschap: hij krimpt licht bij het afkoelen. Dat klinkt als een nadeel (en het geeft je een kuil rond de lont, daarover zo meer), maar zo komt de kaars een fractie los van de wand en glijdt hij eruit.

Wat zijn de keuzes in ons assortiment?

• Pillar Blend Sojawas KeraSoy 4120: plantaardig, minder broos dan gewone soja. Verhit hem niet boven 85 °C.
• Pillar Blend Paraffinewas Kerawax 4600: smeltpunt 57 °C, houdt tot 12% geurolie vast en geeft felle kleuren en een gladde afwerking. Heeft twee tot drie gietbeurten nodig.
• Professionele pilaarwas: een mengsel van 50% soja, 30% plantaardige was en 20% paraffine. Giettemperatuur 75 °C, uithardingstijd 1 tot 2 weken.

Meer over de verschillen tussen soja en paraffine lees je in ons artikel over sojawas of paraffinewas. Alle wassen vind je in de categorie kaarsenwas.

Mal en lont klaarzetten

Een stofkorreltje of een druppel water zie je op je kaars terug als putje of vlek. Maak de mal dus schoon en droog, ook als hij er al schoon uitziet. Restjes was van een vorig project zijn een bekende oorzaak van lastig lossen.

Op de pagina van KeraSoy staat dat de mal minimaal kamertemperatuur moet hebben en dat voorverwarmen tot ongeveer 45 à 50 °C gunstig kan zijn. Een koude mal in een koude kamer koelt de was te snel af en dat kan scheuren of witte vlekken geven.

Siliconenmallen hebben vaak geen gat voor de lont. Prik dat zelf in de bodem van de mal (de bovenkant van je kaars) met een gaatjesprikker, want met een schaar of naald scheurt het gat verder uit. Rijg de lont erdoor en zet hem aan de bovenkant vast met een stokje, lonthouder of centreerhulp. De lont moet recht en licht gespannen staan. Een mal met naad hou je dicht met een paar elastiekjes, maar niet zo strak dat de mal vervormt. Bij het gaatje onderin helpt een beetje afdichtkit tegen lekken.

Welke lontmaat? Meet de diameter van je kaars. Volgens onze maattabel voor de TCR-serie heeft een kaars van 45 mm een TCR 21/12 nodig, en bij 75 mm kies je TCR 27/16 of TCR 30/18. Het is een richtlijn, want was, geur en kleur beïnvloeden de keuze. Hoe je dat rustig uitzoekt, staat in onze gids over de juiste lont kiezen.

Moet je nog een mal uitzoeken? Kijk bij onze kaarsenmallen, van simpele cilinders tot bubbels en kerstbomen. Voor een eerste vormkaars is een rechte vorm zonder ondersnijdingen het makkelijkst, bijvoorbeeld de kegelmal of de hexagonmal.

Temperaturen: smelten, geur toevoegen en gieten

Smelt de was altijd au bain-marie of in een wassmelter, nooit op een directe warmtebron, en houd een digitale thermometer bij de hand. Roer rustig. Te driftig roeren duwt luchtbellen in de was en die zie je later terug in je kaars.

Dit zijn de temperaturen uit onze eigen gids:

Sojapilaar (KeraSoy)	Paraffinepilaar
Smelten	ongeveer 70 °C	75 tot 85 °C
Geurolie en kleur	direct na het smelten, 2 minuten roeren	rond 75 °C
Gieten	55 tot 60 °C	70 °C

Check altijd de datasheet van jouw was. Andere leveranciers geven hogere giettemperaturen op. CandleScience raadt bij zijn EcoSoya PB-sojawas bijvoorbeeld 71 °C aan en bij zijn paraffine-pillarwas 82 °C. Wat voor de ene was werkt, is voor de andere net te heet of te koud.

Waarom giet je zo koel? Bij de labtests van CandleScience met sojawas hadden kaarsen die bij een lagere temperatuur waren gegoten minder krimp rond de lont, en bij hoge temperaturen ontstonden grote, diepe kuilen rond de lont. Giet je juist te koud, dan krijg je volgens een probleemgids voor paraffine rimpels in het oppervlak.

Voor de dosering van geurolie kijk je in onze uitleg over de juiste temperatuur voor geurolie en hoeveel geurolie in een kaars moet.

Gieten en de tweede gietbeurt

Smelt altijd zo’n 10% extra was en bewaar die. Giet langzaam, het liefst langs de wand van de mal en niet recht op de lont, en tik daarna een keer zachtjes tegen de zijkant zodat luchtbellen omhoog komen.

Nu komt het stuk dat beginners overslaan. Terwijl de kaars afkoelt, krimpt de was en zakt hij in rond de lont. Dat is geen fout, het hoort bij pilaarwas. Zo ga je ermee om:

• Wacht tot er boven op de kaars een vel zit en het midden nog zacht is. Afhankelijk van de grootte is dat na ongeveer 1 tot 3 uur.
• Prik met een satéprikker twee of drie gaatjes naast de lont, tot in de holte eronder.
• Verwarm je restje was en giet de gaatjes en het kuiltje vol tot de bovenkant vlak is.
• Controleer later nog een keer. Bij Kerawax 4600 kan een derde gietbeurt nodig zijn.

De adviezen van leveranciers lopen uiteen over de temperatuur van die tweede gietbeurt, van ongeveer even warm tot 10 °C warmer dan de eerste. Begin bij je datasheet. Is de was bij de tweede gietbeurt te koud, dan hecht de nieuwe laag niet aan de oude en zie je een naad.

De kaars uit de mal halen

Haal de kaars pas uit de mal als hij helemaal koud is. Een nacht is het minimum. De labtests van CandleScience noemen voor een paraffine-sojablend 24 uur wachten voordat je de kaars uit de mal haalt. Haal je hem eerder los, dan trek je een warm midden uit een hard jasje.

Siliconen mallen buig je los. Trek niet aan de lont, maar rol de mal van de kaars af en werk voorzichtig rond. In de labtests kwamen kaarsen uit schone mallen zonder losmiddel makkelijk los, terwijl restjes in de mal het lossen juist moeilijker maakten.

Bij harde mallen, bijvoorbeeld van acryl, zit een kaars sneller vast dan bij flexibele siliconen. Een heel dun laagje siliconenspray voordat je giet helpt daar.

Zet een vastzittende kaars liever niet in de vriezer of koelkast. Plotselinge kou geeft scheuren en verkleuring. Laat hem liever langer staan, en maak de volgende keer de mal schoner en giet iets koeler. Bij de Kerstboom Kaars Mal Swirl staat een andere route: de mal heel even onderdompelen in kokendheet water, zodat de was aan de rand net smelt en loskomt.

Als het toch misgaat

• Luchtbellen of putjes: minder roeren, de was even laten rusten, langzaam langs de wand gieten en één keer tikken.
• Witte vlekken of frosting: dit komt van nature voor bij sojawas. Gebruik de aanbevolen temperatuur, giet een paar graden warmer en laat de kaars gelijkmatig afkoelen op een plek zonder tocht. Zie ook ons artikel over kaarsvorst.
• Scheuren: de kaars koelde te snel af, bijvoorbeeld in een koude kamer of in de koelkast.
• Rimpels: de was was te koud toen je goot.
• Kaars zakt door of komt er niet heel uit: de was is te zacht voor een vormkaars. Kies een pilaarwas.
• Kaars brandt als een tunnel: meestal een lont die te dun is voor de diameter. Lees kaarstunneling oplossen.

Uitharden en afwerken

Knip de lont na het lossen af op 5 mm tot 1 cm lengte, met een scherpe lontschaar zodat hij niet rafelt. Daarna moet de kaars rusten. Kerawax 4600 heeft 48 uur nodig om op kamertemperatuur uit te harden voor je test, onze professionele pilaarwas 1 tot 2 weken, afhankelijk van hoe sterk je de geur wilt. Test hem daarna volgens onze uitleg over de veilige kaarsbrandtest.

Noteer bij elke batch de was, de temperaturen, de geur en wat het resultaat was. Elke geurolie reageert anders op de was. Met je notities weet je bij de volgende batch precies wat voor jouw mal werkt.

Een veiligheidswaarschuwing: hete was geeft brandwonden, en een smeltende pan laat je nooit onbeheerd. Uitblazen kan spetters hete was geven, een kaarsendover dooft de vlam zonder spetters en rook.

Wil je beginnen? Pak een pilaarwas, een eenvoudige mal en de bijpassende lont, en giet vandaag nog één kleine proefkaars. Bekijk onze kaarsenwas en kaarsenmallen en houd je restje was bij de hand voor de tweede gietbeurt.