Hot-process-zeep maken: binnen 2 dagen in gebruik

Zelf zeep maken met loog betekent normaal vier tot zes weken wachten. Bij hot process is dat anders. Je kookt het beslag in een slowcooker, de loog is dan in ongeveer een uur opgebruikt, en je schept de zeep nog dezelfde dag in de mal. Na een of twee dagen kun je het stuk zeep gebruiken, al wordt hij na een week of twee rust écht beter. De prijs? Een wat rustiekere look en een uurtje bij de pot staan. Hieronder lees je hoe het werkt, wat je nodig hebt en waar het misgaat.

In het kort gaat het zo:

  1. Weeg oliën en loog nauwkeurig af en reken je recept na in een loogcalculator.
  2. Los de loog langzaam op in gedestilleerd water en laat de oplossing afkoelen.
  3. Smelt de harde vetten in de slowcooker, voeg de vloeibare oliën toe en meng de loog erdoor met een staafmixer tot trace.
  4. Doe het deksel erop, zet de slowcooker op laag en roer elke 15 tot 20 minuten, tot het beslag glanzend en doorschijnend is.
  5. Laat de zeep afkoelen tot onder 82 °C en roer dan geur en kleur erdoor.
  6. Schep de zeep in een mal, snijd na het opstijven en laat de stukken zeep nog een tot twee weken drogen.

Wat is hot process eigenlijk?

Bij cold process meng je de loog met de oliën en gebeurt de reactie (verzeping) langzaam in de mal, in 24 tot 48 uur. Bij hot process geef je die reactie extra warmte. Dat doe je meestal in een slowcooker of een bain-marie, op ongeveer 70 tot 90 °C. De loog is daardoor al opgebruikt voordat de zeep de mal in gaat.

Dat verklaart bijna alle verschillen. Het beslag is na de cook dik, dus je kunt het niet mooi gieten of swirlen. Geur en kleur voeg je pas toe als het koken klaar is. En het stuk zeep is sneller te gebruiken, want de reactie is al klaar. (Wil je de chemische achtergrond weten, dan staat die in ons artikel over cold process zeep en de wetenschap erachter.)

Hot process of cold process: wat kies je?

Hot process Cold process
Verwarming Externe warmte, slowcooker op laag is ongeveer 74 °C Geen, de reactie maakt zelf warmte
Actieve tijd Ongeveer 1 tot 2 uur Ongeveer 20 tot 40 minuten
Bruikbaar na 1 tot 2 dagen, beter na 1 tot 2 weken 4 tot 6 weken
Uiterlijk Rustiek, met structuur Glad, swirls mogelijk
Water in het recept Ongeveer 2,5 keer het gewicht van de loog Ongeveer 2 keer het gewicht van de loog
Geur en kleur Na het koken erdoor Meestal aan het begin

Hot process past als je snel resultaat wilt, een rustieke bar prima vindt of kleurstoffen en geuren wilt gebruiken die de loog niet overleven. Wil je strakke swirls of een gladde bovenkant, kies dan cold process. Heb je een geur met een laag vlampunt, dan is het wel opletten: ook bij hot process kan er geur verdampen als je hem in te hete zeep roert (daarover zo meer).

Dit heb je nodig

  • Een slowcooker. Vul hem hooguit half, anders komt je zeep als een vulkaantje over de rand. Voor 1 kilo oliën heb je al snel rond de 1,5 kilo beslag, dus kies er een van minstens 3 liter.
  • Een digitale weegschaal die op de gram nauwkeurig is. Loog en oliën weeg je altijd af op gewicht, nooit op volume.
  • Een staafmixer, een siliconen spatel en een kan van hittebestendig plastic of roestvrij staal voor de loog.
  • Een siliconen mal of een met bakpapier beklede vorm.
  • Beschermbril, handschoenen, lange mouwen en gesloten schoenen.
  • Gedestilleerd water en natriumhydroxide (microparels zijn handig, want ze stuiven minder dan vlokken).

Aluminium is verboden terrein: loog reageert met aluminium en daarbij komt waterstofgas vrij. Gebruik geen aluminium pan, folie of lepel.

Voor de oliën werkt een mix van harde vetten en vloeibare oliën het best. Tallow (rundvet) geeft een stevig stuk zeep dat lang meegaat, sheaboter zorgt voor een romig schuim.

Veilig werken met loog

Loog (natriumhydroxide) veroorzaakt chemische brandwonden, ook diepe. Geconcentreerde oplossingen kunnen je ogen blijvend beschadigen. Daarom:

  • Draag altijd een bril en handschoenen, ook als je alleen even de slowcooker opendoet. Verse zeep kan de eerste dagen nog bijtend zijn.
  • Werk met een raam open of de afzuiging aan. Bij het oplossen komen dampen vrij die je niet wilt inademen.
  • Giet de loog altijd langzaam in het water, nooit andersom.
  • Laat kinderen en huisdieren de keuken uit tot alles is opgeruimd.

Komt er loog op je huid? Trek besmette kleding uit en spoel de huid ruim met stromend water. Bij contact met de ogen spoel je minstens 15 minuten (volgens de CDC zelfs 30 minuten) en bel je meteen een arts. Het advies van de Amerikaanse CDC is om loog niet te neutraliseren met bijvoorbeeld azijn. Je zult hier ook andere tips tegenkomen, maar water is de veilige keuze.

Een rekenvoorbeeld met 1 kilo oliën

Neem het cold-process-beginnersrecept dat YouWish gebruikt: 700 g olijfolie, 250 g kokosolie en 50 g castorolie. Daarvoor is 139 g natriumhydroxide nodig, bij cold process opgelost in 281 g water. Dat is ongeveer 2 keer het gewicht van de loog.

Voor hot process rekenen we met ongeveer 2,5 keer het gewicht van de loog. Dat wordt 139 × 2,5 = ongeveer 348 g water. Een deel verdampt tijdens het koken en het beslag blijft er beter door roerbaar. Totaal heb je dan 1.000 g oliën, 139 g loog en 348 g water: ruim 1,4 kilo beslag. Een slowcooker van 3 liter is dan genoeg.

Reken je eigen recept altijd na, want elke olie verzeept anders. Hoe dat werkt met SAP-waarden en overvetting, lees je in onze uitleg over loogwater berekenen.

Stap voor stap koken

Wil je een kortere versie van dit stappenplan, dan staat die in ons slowcookerrecept voor hot process zeep. Hier is de volledige route.

  1. Weeg het water af in een hittebestendige kan. Weeg de loog af in een droog bakje. Giet de loog langzaam in het water en roer tot alles helder is opgelost. De oplossing wordt flink heet. Laat hem staan om af te koelen.
  2. Smelt de harde vetten en boters op laag in de slowcooker. Voeg de vloeibare oliën toe. Bij hot process zijn makers minder streng met temperaturen dan bij cold process, maar zo’n 35 tot 45 °C voor zowel oliën als loogoplossing is een goed startpunt.
  3. Giet de loogoplossing bij de oliën en mix met de staafmixer tot trace: het beslag dikt aan tot ongeveer puddingdikte.
  4. Doe het deksel erop en zet de slowcooker op laag. De meeste slowcookers werken op laag rond 74 °C, op hoog rond 93 °C. Kies laag.
  5. Roer elke 15 tot 20 minuten. Houd het deksel zo veel mogelijk dicht, anders ontsnapt er vocht en wordt de pasta droog en kruimelig.
  6. Kijk naar het beslag en niet naar de klok (meer hieronder).
  7. Zet de slowcooker uit zodra de zeep gaar is.

Zo herken je dat de zeep gaar is

Het koken duurt van een kwartier voor een kleine batch tot ruim een uur voor een grotere, afhankelijk van je slowcooker en recept. SoapIndex noemt 60 tot 90 minuten als gangbaar. Let liever op wat je ziet:

  • De randen worden het eerst glanzend, doorschijnend en iets donkerder, terwijl het midden nog ondoorzichtig en romig is. Roer de randen naar binnen.
  • Het beslag kan opzwellen richting de rand. Roer het dan terug naar beneden. Daarna wordt het dik, ongeveer als aardappelpuree, met doorschijnende en ondoorzichtige plekken naast elkaar.
  • Aan het eind is alles doorschijnend, glanzend en gelijkmatig, een beetje als vaseline. Er zitten geen ondoorzichtige, romige of olieachtige plekken meer in.

Zie je dat nog, geef het dan meer tijd. De stadia (appelmoes, aardappelpuree, vaseline) zijn ruwe omschrijvingen en niet elke batch laat ze allemaal zien.

Zeepbeslag roeren in een slowcooker

Geur en kleur toevoegen

Zet de slowcooker uit en laat de zeep afkoelen tot onder ongeveer 82 °C. Daarna roer je geurolie, etherische olie of kleurstof er snel doorheen, want de zeep wordt stijf naarmate hij afkoelt. Doe dit niet te vroeg, want warmte drijft geur weg.

Handig om te weten: bij hot process kun je kleurstoffen gebruiken die in cold process verkleuren of vervagen door de loog, omdat de loog al is verbruikt. Hoe je micapoeder doseert en klontjes voorkomt, lees je in ons artikel over zeep kleuren met mica. Als geur kun je kiezen uit onze geurolie voor zeep. Let wel op dat de geurolie geschikt is voor zeep.

Schep de zeep daarna zo snel mogelijk in de mal. Tik de mal een paar keer op het aanrecht om luchtbellen kwijt te raken en strijk de bovenkant glad met de spatel. Het oppervlak blijft rustiek, dat hoort erbij.

Is mijn zeep veilig om te gebruiken?

De klassieke methode is de zaptest: een natte vinger tegen de tong. Voel je een scherpe prik, zoals bij een 9-voltbatterij, dan zit er vrije loog in. Veel zeepmakers doen dit nog, maar je stopt zo mogelijk bijtende zeep in je mond. Wij raden het af. Bovendien vangt de test alleen een flinke overmaat op.

Wat dan wel?

  • Wacht 2 of 3 dagen met testen, zodat de verzeping helemaal klaar is.
  • Gebruik pH-strips met een bereik van minstens 7 tot 11 en test een oplossing van zeep in gedestilleerd water, niet het blok zelf.
  • Goedkope strips geven volgens zeepmaker DeeAnna Rouse (Classic Bells) vaak 2 tot 3 punten te laag aan. Een pH van 12 of hoger wijst op vrije loog.
  • Een goed gemaakte zeep meet op een gekalibreerde meter bij een oplossing van 1 procent ongeveer 9 tot 10.

Strips zijn een grove maatstaf. De beste bescherming is een nauwkeurig afgewogen recept, een kooktijd tot het beslag echt doorschijnend is en een rustperiode. Twijfel je? Gebruik de zeep dan niet en pak hem alleen met handschoenen aan.

Uitharden: 1 dag of 2 weken?

Zeep uit de slowcooker is veilig te gebruiken als hij is afgekoeld en opgestijfd, want de loog is al verbruikt. Hij is wel zacht en bevat nog veel water. Een vers gesneden stuk zeep bevat volgens SoapIndex ongeveer 25 tot 35 procent water, dat tijdens het drogen verdampt. Daardoor wordt hij harder, minder oplosbaar in water en gaat hij langer mee.

Een praktisch schema: snijd na een dag, gebruik hem desnoods meteen, maar leg de rest een tot twee weken op een rek met luchtstroom. Een zeepmaker bij Modern Soap Making noemt twee weken ruim voldoende voor de eigen hot-process-zeep, tegenover vier tot zes weken voor cold-process-zeep. Meer over bewaren en houdbaarheid lees je in ons artikel over zeep bewaren.

Veelvoorkomende problemen

  • De zeep stijgt en loopt over. Het beslag is te heet of de pot te vol. Roer het naar beneden, til de pot even van de basis en vul de volgende keer maximaal voor de helft. Suiker, melk en sommige geuren produceren extra warmte, dus kook zulke recepten extra rustig.
  • De pasta is droog en kruimelig voordat hij doorschijnend wordt. Er is te veel water verdampt, meestal door het deksel te vaak open te doen of te lang te koken.
  • De zeep is stijf zodra je geur toevoegt. Dat is normaal bij afkoelen. Meng sneller en schep de zeep daarna direct in de mal.
  • De zeep prikt of voelt “bijtend”. Dat kan vrije loog zijn, bijvoorbeeld door een weegfout of omdat het recept is berekend met kaliumhydroxide in plaats van natriumhydroxide. Rebatchen kan, maar alleen opnieuw smelten verbruikt de loog niet. Er moet extra olie bij. Weeg daarom eerst de hele batch na en reken de benodigde olie uit met een calculator.

Wil je je zeep verkopen?

Zeep valt in de EU onder cosmetica. Wie zeep maakt of verkoopt, moet volgens business.gov.nl kunnen aantonen dat het product veilig is. Daarvoor is vooraf een veiligheidsbeoordeling door een gekwalificeerd persoon nodig en moet het product in het Europese portaal CPNP zijn aangemeld voordat het op de markt komt. Zodra je zeep gaat verkopen, gelden deze regels voor jou. YouWish voert zulke “cosmetic safety assessments” zelf uit.

Je eerste batch plannen

Begin klein. Een batch van 1 kilo oliën past in een slowcooker van 3 liter en geeft je genoeg zeep om te oefenen. Reken je recept na, zet je veiligheidsspullen klaar en blokkeer een middag. Heb je nog niets in huis? In onze categorie zeep maken vind je oliën, boters, kleurstoffen en gereedschap. Twijfel je nog tussen methodes? Of wil je de basis nog eens doorlezen? Begin dan bij zeep maken voor beginners.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

BLIJF UP TO DATE EN ONTVANG EXCLUSIEVE KORTINGEN

© 2026 All Rights Reserved