Wil je zelf natuurlijke zeep maken, dan kom je er niet omheen: zonder loog geen zeep. Loog (natriumhydroxide) reageert met oliën en vetten en daar komt zeep uit, plus glycerine. In een goed berekende zeep is de loog volledig opgebruikt, dus er zit geen vrije loog meer in je stuk. Dat klinkt eng, maar met een weegschaal, een bril en wat geduld lukt het ook als beginner.
Hieronder staat een basisrecept met olijfolie, kokosolie, sheaboter en castorolie. Je leest hoe je veilig met loog werkt, hoe je natuurlijk kleurt en geurt, en waarom je zeep minstens vier weken moet rusten.
In het kort:
- Methode: cold process (met loog) of gietzeep (zonder dat je zelf met loog werkt).
- Basis: 500 g oliën, 69,5 g natriumhydroxide en 141,2 g water geven een zeep met 5% overvetting.
- Mengen doe je bij ongeveer 32 tot 43 °C, met een staafmixer in korte stootjes tot lichte trace.
- Uit de mal na 24 tot 48 uur, daarna 4 tot 6 weken uitharden.
Is zeep met loog nog natuurlijk?
Ja en nee, het ligt eraan wat je met “natuurlijk” bedoelt. Zeep is per definitie het resultaat van een reactie tussen een vet en een sterke base. Geen loog, geen zeep. Gietzeepbasis is op dezelfde manier gemaakt, alleen heeft de fabrikant het werk al gedaan. Je hoeft er zelf niet meer mee te mengen.
Wat je zelf in de hand hebt, zijn de ingrediënten: plantaardige oliën en boters, klei, kruiden en etherische oliën in plaats van synthetische kleurstoffen. Voor het woord “natuurlijk” op een zeepetiket hebben we geen vaste regel om aan te halen. Houd je claims dus nuchter en vertel gewoon wat erin zit.
Een voordeel van zelf zeep maken: de glycerine die tijdens de reactie ontstaat, blijft in je zeep zitten. Meer over die stof lees je in ons artikel over glycerine in zeep en huidverzorging.
Cold process of gietzeep: wat past bij jou?
| Cold process | Gietzeep (melt & pour) | |
|---|---|---|
| Werken met loog | Ja, zelf | Nee, basis is klaar |
| Uithardingstijd | 4 tot 6 weken | Direct bruikbaar zodra de zeep hard is |
| Controle over oliën | Volledig | Beperkt tot de gekozen basis |
| Natuurlijke kleurstoffen | Klei, houtskool en cacao houden hun kleur goed | Meer vrijheid, geen loog dat de kleur aantast |
| Geschikt als eerste project | Als je de veiligheidsregels volgt | Ja |
Twijfel je? Begin dan met gietzeep. In onze beginnersgids voor smelt- en gietzeep staat het hele proces. Een compleet startpakket vind je hier:
Wil je zelf bepalen welke oliën in je zeep zitten, dan is cold process de juiste keuze. De rest van dit artikel gaat daarover. Voor een breder overzicht van beide technieken kijk je ook in onze gids zeep maken voor beginners.
Veilig werken met loog
Natriumhydroxide veroorzaakt ernstige brandwonden en is vooral gevaarlijk voor je ogen. Regel deze dingen voor je begint:
- Bescherm jezelf. Draag handschoenen, lange mouwen en een veiligheidsbril.
- Loog in water, nooit andersom. Weeg eerst het water af en strooi daar langzaam de loog in. Andersom kan het spetteren en oververhitten.
- Ventileer. De eerste minuut komt er een stoomwolk van het mengsel met fijne loogdruppels. Werk bij een open raam met afzuiging, of buiten.
- Let op de hitte. Vers loogwater kan binnen een minuut richting 90 °C gaan. Laat het nooit onbewaakt staan.
- Kies de juiste kan. Roestvrij staal of hittebestendig polypropyleen (nummer 5). Geen aluminium, want dat reageert fel met loog. Glas laat je ook liever staan, het kan barsten of aangetast worden.
- Kinderen en huisdieren eruit. En bewaar loog in een duidelijk gelabelde, afgesloten verpakking.
Als het toch misgaat: bij huidcontact trek je besmette kleding uit en spoel je minstens 15 minuten met veel water. Probeer de loog niet te neutraliseren. Bij oogcontact spoel je ook minstens 15 minuten, contactlenzen eruit als dat makkelijk gaat. Bel daarna direct een arts, want oogletsel door loog is een spoedgeval. Bij inslikken of ernstige klachten bel je 112.
Basisrecept voor 500 gram oliën
Dit recept is gebaseerd op een veelgebruikt beginnersrecept met 60% olijfolie, 25% kokosolie, 10% sheaboter en 5% castorolie. Het is een evenwichtige mix om mee te beginnen: olijfolie als basis, kokosolie voor hardheid en schuim, sheaboter en castorolie voor zachtheid.
| Ingrediënt | Gram |
|---|---|
| Olijfolie | 300 |
| Kokosolie | 125 |
| Sheaboter | 50 |
| Castorolie | 25 |
| Natriumhydroxide | 69,5 |
| Water | 141,2 |
De loogoplossing is hier 33% sterk (69,5 g loog op 141,2 g water). Je totale batch weegt ongeveer 710 gram.
-
€4.92 €1,446.24Prijsklasse: €5.95€4.92 tot €1,749.95€1,446.24 incl. BTW inc. BTWExcl. BTWSelecteer opties Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
€2.44 €190.04Prijsklasse: €2.95€2.44 tot €229.95€190.04 incl. BTW inc. BTWExcl. BTWSelecteer opties Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
€6.87 €247.66Prijsklasse: €7.49€6.87 tot €269.95€247.66 incl. BTW inc. BTWExcl. BTWSelecteer opties Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
De kokosolie in dit voorbeeld is ongeraffineerd en ruikt dus licht naar kokos. Houd daar rekening mee als je een subtiele geur wilt. Meer opties zoals druivenpitolie of tallow vind je in onze categorie oliën en boters.
Waar komt die 69,5 gram loog vandaan?
Elke olie heeft een eigen verzepingswaarde (SAP-waarde), de hoeveelheid loog die nodig is om één gram olie volledig om te zetten. Voor natriumhydroxide is dat ongeveer 0,135 g per gram olijfolie en 0,183 g per gram kokosolie. Je telt de loog van alle oliën op en vermenigvuldigt met 0,95 voor 5% overvetting. Die 5% blijft als vrije olie in de zeep en maakt hem milder. Zo houd je er ook een kleine veiligheidsmarge aan over. Overvetting ligt bij de meeste zepen tussen 5 en 8%.
Let op: SAP-waarden verschillen per tabel en per partij olie. Pas dus nooit zomaar een recept aan zonder het opnieuw door te rekenen. Hoe dat werkt met een voorbeeld voor 1 kilo olie lees je in ons artikel over loogwater berekenen.

Stap voor stap
- Weeg alles af op een digitale weegschaal. Weeg in grammen, niet in eetlepels.
- Maak de loogoplossing: loog langzaam in het water, roeren tot het helder is. Zet weg en laat afkoelen.
- Smelt de kokosolie en sheaboter, voeg olijfolie en castorolie toe. Alles moet helder en volledig gesmolten zijn.
- Meng als de oliën en de loogoplossing allebei tussen ongeveer 32 en 43 °C zitten. Giet de loog langs de staafmixer in de oliën.
- Mix in korte stootjes van een paar seconden en roer er tussendoor mee. Stop bij lichte trace, als een druppel een zacht spoor op het oppervlak achterlaat.
- Voeg nu geur en kleur toe (zie hieronder), roer door en giet in de mal.
- Dek af met een deksel of plank en een handdoek, en laat een dag staan.
Trace is het punt waarop olie en loogwater een emulsie vormen en het mengsel begint te verdikken. Mix je te lang, dan wordt het beslag zo dik dat je het niet meer netjes in de mal krijgt.
De zeep wordt de eerste uren warm. In het midden kan hij donker en glanzend worden, dat heet de gelfase. Die is prima, maar niet verplicht. Met meer isolatie krijg je diepere kleuren, houd je het koel (bijvoorbeeld in de koelkast) dan wordt de zeep lichter en mat.
Uit de mal haal je de zeep meestal na 24 tot 48 uur, als het blok stevig is. Soms duurt het drie of vier dagen. Snijd hem binnen een paar dagen in stukken.
Natuurlijk kleuren en geuren
Kleur zonder synthetische pigmenten
De loog is het probleem voor veel natuurlijke kleurstoffen. Cold process-zeep is alkalisch (pH 12 tot 13 in het begin) en wordt tijdens het verzepen warm. Sommige poeders verkleuren of vervagen daardoor binnen weken. Deze houden hun kleur meestal goed:
- Klei (kaolien, roze of groene klei) geeft zacht wit tot roze, of een gedempt saliegroen. Roer de klei eerst glad in water en begin met ongeveer een theelepel per 450 g olie.
- Actieve kool geeft lichtgrijs tot zwart.
- Cacao geeft een warm bruin.
Kurkuma geeft een goudgele start maar kan verschuiven richting olijfgroen. Spirulina zakt eveneens af van heldergroen naar olijf. Wil je daar zekerheid over, maak dan eerst een kleine proefbatch. Direct zonlicht laat kleuren ook vervagen, dus bewaar je zeep niet in de zon.
Je vindt ze in de categorie natuurlijke kleurstoffen:
-
€1.45 €165.25Prijsklasse: €1.75€1.45 tot €199.95€165.25 incl. BTW inc. BTWExcl. BTWSelecteer opties Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
€1.61 €144.59Prijsklasse: €1.95€1.61 tot €174.95€144.59 incl. BTW inc. BTWExcl. BTWSelecteer opties Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
€1.86 €74.34Prijsklasse: €2.25€1.86 tot €89.95€74.34 incl. BTW inc. BTWExcl. BTWSelecteer opties Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
-
€1.61 €268.55Prijsklasse: €1.95€1.61 tot €324.95€268.55 incl. BTW inc. BTWExcl. BTWSelecteer opties Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Geur met etherische olie
Een gangbaar startpunt is ongeveer 3% etherische olie van het gewicht van je oliën. Bij ons recept met 500 g oliën is dat 15 g. Dat is een startpunt voor de geursterkte, geen veiligheidsgrens. De echte grens verschilt per olie en staat in de IFRA-gegevens van je leverancier, categorie 9 voor stukzeep. Vraag het certificaat op en kijk daarnaar.
Twee dingen om te weten: citrusolie verdwijnt vaak snel uit zeep en kan het beslag sneller laten indikken. Kruidige en bloemige oliën kunnen trace ook versnellen. Voeg ze dus bij lichte trace toe en wees snel met gieten. Je assortiment vind je bij etherische olie voor zeep.
Uitharden en testen
Na de eerste dagen is de reactie grotendeels klaar, maar de zeep bevat dan nog veel water. Leg de stukken 4 tot 6 weken op een luchtige plek, met ruimte ertussen. Het water verdampt, de zeep wordt harder, gaat langer mee en voelt milder aan.
Moet je dan echt wachten? Een goed berekende zeep is vaak al na een paar weken prima. Een zeep met te veel loog wordt niet veilig van wachten alleen.
De klassieke zaptest (zeep tegen je tong) raden we af. Je stopt dan juist caustische zeep in je mond als de kans het grootst is. Een pH-strip helpt beperkt, want een beetje vrije loog verandert de pH nauwelijks. Een goed gemaakte zeep heeft in een oplossing van 1% een pH van ongeveer 9 tot 10, gemeten met een gekalibreerde meter. Zit je rond 12 of hoger, dan is er vrije loog. Twijfel je? Laat die zeep dan niet in de badkamer belanden en reken je recept opnieuw door.
Hoe je afgewerkte zeep bewaart en wat je doet tegen zweetdruppels of oranje vlekken, lees je in ons artikel over zeep bewaren en houdbaarheid.
Zeep verkopen? Dan gelden er regels
Zeep die je als verzorgingsproduct verkoopt is een cosmetisch product, ook in Nederland. De NVWA ziet daarop toe. Dat betekent voor jou:
- Je hebt een veiligheidsbeoordeling nodig en een productveiligheidsrapport (CPSR), gemaakt door iemand met de juiste kwalificaties.
- Je bewaart een productdossier (PIF) tot tien jaar nadat de laatste batch op de markt is gebracht.
- Je meldt het product aan via het Europese portaal CPNP, voordat je het verkoopt. Daarna is geen nationale melding meer nodig.
- Is het etiket te klein voor alle verplichte informatie, dan mag die op een bordje vlak bij de zeep staan.
Wil je dit uit handen geven? Wij maken een safety assessment voor zeep.
Begin klein, reken na en wacht vier weken
Natuurlijke zeep maken is geen kunst, wel precisie. Weeg alles, reken je recept door, werk met bril en handschoenen en geef je zeep de tijd. Begin met de 500 g uit dit artikel en pas daarna je oliën of kleuren aan. Wil je inspiratie voor je tweede batch? Bekijk onze cold process zeeprecepten of het olijfzeeprecept en vul je mandje met alles wat je nodig hebt in onze categorie zeep maken.

