De wet is duidelijk: zeep is cosmetica

Volgens de EU-verordening 1223/2009 wordt zeep wettelijk gezien als een cosmetisch product als het bedoeld is om de huid te reinigen of te verfraaien. Het maakt de wetgever niet uit of je duizend kilo in een fabriek maakt of tien blokjes in je garage. Zodra je het verkoopt op een markt of via een webshop moet je aan de regels voldoen.

Deze regels betekenen dat je een veiligheidsbeoordeling moet laten uitvoeren en een dossier moet bijhouden. Voor velen voelt dit als een hoop papierwerk maar het beschermt je ook. Mocht er ooit een klant zijn met een allergische reactie dan kun je met je documentatie aantonen dat je alles volgens de regels hebt gedaan.

Verschillende soorten zeep en hun risico’s

Niet elke zeep is hetzelfde en dat heeft invloed op de testen die je moet doen. Een traditioneel blok zeep is chemisch gezien heel anders dan een vloeibare variant.

• Cold process zeep heeft vaak een natuurlijke hoge pH-waarde tussen de 9 en 10. Dit remt de groei van bacteriën. Maar let op als je extraatjes toevoegt zoals geitenmelk, honing of verse kruiden. Deze ingrediënten zijn een feestje voor micro-organismen en kunnen het risico op bederf verhogen.
• Gietzeep (melt & pour) bevat vaak veel glycerine. Dit trekt vocht uit de lucht aan (hygroscopisch gedrag) wat de groei van schimmels kan bevorderen. Deze zepen hebben bijna altijd een goed conserveermiddel nodig en strikte hygiëne tijdens het omstmelten.
• Natuurlijke of ongeraffineerde zepen met verse plantenextracten lopen het meeste risico. Ongeraffineerde oliën worden sneller ranzig en verse plantendelen kunnen bacteriën uit de natuur bevatten.

In de meeste gevallen is een stabiliteitstest voor cosmetica nodig om te zien hoe je zeep zich over tijd houdt. Wordt de zeep zacht? Verandert de geur naar oud frituurvet? Dat wil je weten voordat het bij de klant ligt.

Wat is een CPSR en heb je het echt nodig

Een Cosmetic Product Safety Report (CPSR) is een officieel document dat bewijst dat jouw recept veilig is. Dit rapport wordt opgesteld door een gekwalificeerde veiligheidsbeoordelaar. Het bestaat uit twee delen: Deel A bevat alle technische gegevens zoals de ingrediënten en testresultaten en Deel B bevat de conclusie van de expert.

Zonder een geldig CPSR mag je in de EU geen zeep verkopen. Zelfs niet op die gezellige buurtmarkt. Als je variaties maakt op een basisrecept (bijvoorbeeld dezelfde zeep maar met drie verschillende geurtjes) kun je vaak een CPSR met variaties laten maken om kosten te besparen.

Microbiologische testen en houdbaarheid

Micro-organismen zitten overal en ze vinden waterrijke producten heerlijk. Voor producten met een hoge pH-waarde zoals cold process zeep is een uitgebreide microbiologische test soms niet verplicht door de natuurlijke resistentie maar een veiligheidsbeoordelaar kan er toch om vragen.

• Microbiële limiettests controleren of er al besmetting in je eindproduct zit.
• Challenge tests (of Preservative Efficacy Tests) kijken of je conserveermiddel wel hard genoeg werkt als er bacteriën van buitenaf bij komen.
• Stabiliteitstests kijken of de pH-waarde en kleur gelijk blijven tijdens de houdbaarheid van de zeep.

Het Product Informatie Dossier (PIF) op orde brengen

Het CPSR is een onderdeel van een groter geheel: het Product Informatie Dossier. Dit is de digitale of papieren map waarin alles over jouw product staat. Je moet hierin ook informatie van je leveranciers bewaren zoals het veiligheidsinformatieblad (MSDS) en het analysecertificaat (COA).

Ook je eigen productieproces moet je vastleggen. Dit valt onder Good Manufacturing Practices (GMP). Je houdt batchlogboeken bij waarin je opschrijft welke ingrediënten je precies hebt gebruikt voor die specifieke batch. Zo kun je bij problemen precies zien waar het mis is gegaan. Wij kunnen je helpen bij het samenstellen van je PIF zodat je zeker weet dat alles compleet is.

Etikettering en de juiste namen gebruiken

Als je zeep klaar is moet er een label op. Dit is niet alleen voor de looks. De wet eist dat je de ingrediënten in INCI-formaat vermeldt van hoog naar laag gehalte. Geurstoffen vallen onder ‘Parfum’ of ‘Aroma’ maar bepaalde allergenen moet je apart noemen als ze boven de 0,01% uitkomen voor afspoelbare producten zoals zeep.

Verder moet je naam en adres van de verantwoordelijke persoon op het label staan. Ook het batchnummer en de houdbaarheid (vaak met een symbool van een open potje) mogen niet ontbreken. Let op met claims: je mag niet zomaar zeggen dat je zeep eczeem geneest. Dan wordt je zeep namelijk opeens als een medicijn gezien en gelden er weer heel andere regels.

Aan de slag als verantwoorde zeepmaker

Het lijkt misschien een hele berg regels maar als je eenmaal je systeem hebt staan is het prima te doen. Begin met het verzamelen van alle documentatie van je grondstoffen en zoek een goede partner voor je veiligheidsbeoordeling.

Kijk voor meer informatie over de benodigde documenten op ons overzicht voor een PIF en veiligheidsbeoordeling of neem contact op als je hulp nodig hebt bij de registratie. Jouw creativiteit is de basis maar een goede veiligheid zorgt ervoor dat je bedrijf ook op de lange termijn kan blijven groeien.